Abdij Koningshoeven

Abdij Koningshoeven
In het landschap ten Oosten van Tilburg zijn de torens van de trappistenabdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven al meer dan een eeuw beeldbepalend. Wie binnendoor van Tilburg naar Moergestel rijdt, passeert even buiten de stad het kloostercomplex. Wat bracht eind negentiende eeuw monniken ertoe zich op deze plek te vestigen? En hoe verging het hen daar?

Toevluchtsoord

In 1880 maakte abt Dominicus Lacaes van het Noord-Franse trappistenklooster Sainte-Marie-du-Mont op de Katsberg zich zorgen over het lot van zijn kloosterlingen. Het zag er in die tijd voor het religieuze leven in Frankrijk niet bepaald rooskleurig uit. Door antikerkelijke wetgeving werden kloosters in hun voortbestaan bedreigd. De monniken van de Katsberg waren er op voorbereid dat ze op korte termijn het land moesten verlaten. Uiteindelijk is het zover niet gekomen, maar de situatie was dusdanig alarmerend dat de abt besloot één van zijn monniken, Sebastianus Wyart, uit te zenden om een toevluchtsoord te zoeken in het buitenland. De keuze van Wyart viel op Nederland, dat verdreven religieuzen gastvrij ontving. In de buurt van Tilburg, op het grondgebied van het plaatsje Berkel-Enschot, vond hij wat hij zocht: een stuk heide, met enkele kleine hoeven en een schaapskooi. De plaatselijke bevolking noemde deze hoeven, de ‘Koningshoeven’, omdat ze eigendom waren geweest van koning Willem II.

Trappistenbrouwerij

De schaapskooi werd verbouwd tot voorlopig klooster en op 5 maart 1881 was er voor het eerst een eucharistieviering op ‘Koningshoeven’. Hiermee was de vestiging van het eerste cisterciënzerklooster in Nederland sinds de Reformatie een feit. Daarvóór telde Nederland tal van cisterciënzerabdijen, vooral in het Noorden. De opkomst van het protestantisme en de ontwikkeling van de noordelijke Nederlanden tot een zelfstandige staat in de 16de en 17de eeuw betekende het einde van de kloosters. Om in hun levensonderhoud te voorzien waren de monniken in Koningshoeven begonnen met het ontginnen van de schrale heidegrond. Maar dat bleek meer kosten dan baten te geven. Er moest een oplossing gevonden worden, temeer omdat steeds meer kandidaten zich kwamen aanmelden en het toevluchtsoord een blijvende stichting werd. Toen het boeren-bedrijf niet in de meest elementaire levensbehoeften kon voorzien, besloot de eerste overste, Nivardus Schweykart, een kleine brouwerij te beginnen. Dit zou het begin zijn van Nederlands enige trappistenbrouwerij. Tot op de huidige dag de belangrijkste bron van inkomsten voor het klooster.